فرهنگی
نویسنده: عبدالعزیز مولودی

مسئله توسعه به عنوان پدیدهای چند بعدی در دوران ما، هدفی است که همه‌ی نظامها و کشورهای جهان آن را از طریق برنامهریزیهای کوتاه، میان و بلند مدت دنبال میکنند. مفهوم توسعه‌ی فرهنگی دارای ویژگیهایی است که بار معنایی دو مفهوم توسعه و فرهنگ را یکجا بر دوش میکشد. جامعه پدیدهای فرهنگی است که بر اثر عمل معنادار انسان بهوجود میآید. انسان موجودی فرهنگی است و به آفرینش فرهنگ و عناصر آن در جامعه میپردازد و خواستههای ابتدایی و پیچیده‌ی خود را در آن پاسخ میدهد یا میجوید.


توسعه دستاورد انسان و فعالیت اوست و بنابراین دارای مختصات فرهنگی است و هدف از آن ایجاد زندگی پر ثمری است که توسط فرهنگ تعریف میشود. از این رو، توسعه‌ی فرهنگی را میتوان پربارسازی و تحکیم جنبههای مختلف تجلیات فرهنگی، فراهم سازی امکانات فرهنگی برای کلیه‌ی افراد از رهگذر گسترش میزان مشارکت در انجام فعالیتهای خلاق با استفاده از ابزار مناسب و در فضایی از احترام متقابل و ابراز آرای متفاوت دانست.

مشخصاتی چون آزادی بیان، آزادی شرکت در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، تبادل آزادانه‌ی افکار و عقاید، دانش علمی، خلاقیت و آفرینشگری، گسترش فرهنگ پرسش و پژوهشگری و کاربردی کردن تحقیقات برای حل و ساماندهی مشکلات اجتماعی، از جمله راهکارهای عملی برای توسعه‌ی فرهنگی است. ضمن اینکه در شرایط کنونی، سرعت تغییرات فرهنگی مرهون استفاده گسترده از وسایل ارتباط جمعی بهویژه مطبوعات، پوشش و تیراژ مطبوعات و وسایل خبری دیگر است.

با در نظر گرفتن اینکه مهمترین پیش شرط توسعه‌ی فرهنگی، برقراری امنیت، نظم و ایجاد آرامش در جامعه است. چرا که تنها در این شرایط امکان تبادل نظر و گفتگو بر مبنای موازین قانونی وجود خواهد داشت و هویتهای فرهنگی شکل میگیرند، تداوم مییابند و زمینه برای کنش متقابل فرهنگی را فراهم میسازند.

در پاسخ به این پرسش که نسبت شهرستان بوکان با توسعه‌ی فرهنگی چیست؟ میتوان ادعا کرد که برخی از زمینهها و توانمندیهای لازم برای توسعه‌ی فرهنگی در شهرستان بوکان وجود دارد زیرا:

- بوکان دارای تعداد قابل توجهی نویسنده و منتقد در حوزههای مختلف ادبی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است که دارای آثار چاپ شده در مطبوعات محلی، ملی و منطقهای هستند.

- آثار چاپی به صورت کتاب، مجموعه شعر و داستان در بوکان به نسبت سطح استان بیشتر بوده و دارای اهمیت ویژه است. هرچند به علل مختلف در گذشته هم کمیت و هم کیفیت آثار یادشده بیشتر بود ولی اکنون چاپ آثار نویسندگان یادشده به علت مشکلات نشر کتاب، عمدتاً در خارج از کشور صورت میگیرد.

- در سالهای گذشته، شهرستان دارای گروههای هنری متعدد و موفق در زمینه تئاتر، موسیقی و ... در سطح استان و کشور بوده و رتبهها و موفقیتهایی را در مناسبتها و جشنوارههای مختلف کسب میکردند. هنوز هم در برخی از زمینهها این استعداد وجود دارد.

- افزایش کمی وکیفی تعداد دانشآموختههای دانشگاهی در سطوح عالی در بوکان از دیگر مختصات شهرستان است. هر سال تعداد قابل توجهی از دانشآموزان دختر و پسر بوکانی در کنکور سراسری پذیرش میشوند.

- استفاده‌ی روزافزون از وسایل ارتباطی جدید و گسترش حضور در فضای مجازی در سطح شهرستان.

- وجود تقاضا برای دریافت مجوز و پروانه‌ی انتشار مطبوعات محلی (هفتهنامه و ماهنامه و ...) که متأسفانه علیرغم گذشت زمان زیاد از درخواست آنها، هنوز شهرستان فاقد امکانات اطلاعرسانی عمومی اعم از روزنامه، هفتهنامه و یا رادیوی محلی است.

- فعالیت گسترده‌ی انجمنهای داوطلبانه‌ی غیردولتی در سطح شهرستان نیز از ویژگیهای شهرستان است. این تشکلها سهم قابل توجهی در فعالیتهای اجتماعی بر عهده دارند و از نزدیک با مردم از یک سو و از سوی دیگر با سازمانهای دولتی در ارتباط هستند.

اما باوصف وجود زمینهها و شرایط مناسب، هنوز تحقق آنچه که توسعه‌ی فرهنگی نامیده میشود، در شهرستان با موانعی روبرو است زیرا:

- از نظر معیارهای توسعه‌ی فرهنگی، استان آذربایجان غربی جزو استانهای کمتر توسعه یافته است. حداقل معیارهای لازم برای این بخش از توسعه در سطح استان هنوز شکل نگرفتهاند. شهرستان بوکان نیز به پیروی از آن توسعه نیافته است. اما با توجه به معیارهای نسبی و در مقایسه با موقعیت استانی، مخصوصاً جمعیت شهرستان بوکان، میزان توسعه نیافتگی شهرستان به مراتب بیشتر است. از نظر عدم وجود مطبوعات محلی مستقل، راکد ماندن فعالیتهای هنری (فروپاشی اکثریت گروههای تئاتر شهرستان یا نقل مکان به جای دیگر، نبود سینما، گروههای موسیقی شهرستان نسبت به گذشته فعالیتی ندارند و ...)، نداشتن امکانات ارتباطی عمومی مانند رادیو و ... که حداقل اطلاع رسانی عمومی در آن صورت پذیرد.

- ذهنیتهای موجود در استان با لوازم توسعه‌ی فرهنگی تناسب چندانی ندارند.

- معضل بیکاری برای جوانان تحصیلکرده در سطح شهرستان و توزیع عادلانه‌ی امکانات اشتغال نیز به وضوح قابل درک است.

وجود این مشکلات و موانع موجب شده است که بسیاری از استعدادها در این شهرستان عملاً معطل مانده و یا مجبور به مهاجرت از شهرستان شدهاند. به عبارت دیگر گروهی که میتوانند فضای فرهنگی شهرستان را تلطیف بخشند و از نظر فرهنگی در توسعه‌ی شهرستان نقش مؤثر و مفید داشته باشند - با ترک زادگاه خود- هم از شانس زندگی در کنار دوستان و بستگان محروم میمانند، هم شهرستان از وجود آنها محروم میشود و به دنبال آن از قافله‌ی توسعه عقب میماند.

برداشت از وبلاگ استان جانان